Ngành dầu khí và năng lượng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển với nhiều dự án ngoài khơi quy mô lớn được triển khai. Đằng sau những công trình này là yêu cầu vận chuyển an toàn các cấu kiện đặc chủng có kích thước và tải trọng lớn, từ mô-đun nhà giàn, hệ thống đường ống áp lực, tuabin đến các khối thượng tầng nặng hàng nghìn tấn, từ đất liền ra các công trình ngoài khơi cách bờ hàng trăm hải lý.

Đây là lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt khắt khe, chịu tác động lớn từ điều kiện thời tiết trên biển và đòi hỏi năng lực tổ chức, phối hợp ở mức cao. Khi giá trị mỗi cấu kiện có thể lên tới hàng triệu USD, chỉ một số ít doanh nghiệp đủ năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và quản trị rủi ro để tham gia triển khai những dự án này.

Để hiểu rõ hơn về lĩnh vực vận tải đặc thù này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với anh Phạm Văn Dương – Giám đốc Khối Vận hành VIETRANSTIMEX, về những yêu cầu kỹ thuật, kinh nghiệm triển khai cũng như hành trình từng bước làm chủ lĩnh vực vốn trước đây chủ yếu do các nhà thầu quốc tế đảm nhiệm.

Tiêu Chuẩn Vận Chuyển Khắt Khe – “Bài Toán Cân Não” Của Vận Chuyển Dầu Khí

Phỏng vấn viên: Chào anh Dương. Cảm ơn anh đã tham gia buổi chia sẻ hôm nay.

Anh Phạm Văn Dương: Xin chào bạn và quý độc giả. Tôi là Phạm Văn Dương, Giám đốc Khối Vận hành của VIETRANSTIMEX.

Phỏng vấn viên: Theo anh, đâu là những đặc thù khiến logistics dầu khí trở thành một trong những lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao nhất hiện nay?

Anh Phạm Văn Dương: Trong toàn bộ chuỗi cung ứng logistics, dầu khí là một trong những lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao và tiêu chuẩn vận hành nghiêm ngặt nhất. Theo tôi, có năm đặc điểm cốt lõi.
Thứ nhất là kích thước và tải trọng rất lớn. Để tối ưu hiệu quả, phần lớn cấu kiện dầu khí được chế tạo và lắp ráp hoàn chỉnh trên bờ trước khi đưa ra ngoài khơi. Vì vậy, khi vận chuyển, các cấu kiện thường ở dạng nguyên khối với kích thước và khối lượng rất lớn.

Thứ hai là yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế. Cùng với hàng không, dầu khí là lĩnh vực áp dụng những tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt hàng đầu thế giới. Do giá trị cấu kiện rất lớn, mọi công đoạn đều phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu. Toàn bộ quá trình triển khai phải tuân thủ các tiêu chuẩn của Germanischer Lloyd (G.L.), hiện thuộc hệ thống tiêu chuẩn do DNV quản lý và giám sát.

Thứ ba là địa hình thi công phức tạp và yêu cầu độ chính xác rất cao. Ngay cả việc di chuyển một cấu kiện hàng nghìn tấn trong phạm vi vài trăm mét tại cảng cũng đòi hỏi tính toán kỹ lưỡng. Chúng tôi phải đánh giá rủi ro trên toàn bộ tuyến vận chuyển, trong khi khi đưa cấu kiện vào đúng vị trí lắp đặt, sai số chỉ được phép tính bằng milimét.

Thứ tư là quy trình triển khai đa phương thức và liên hoàn. Quá trình vận chuyển bao gồm nhiều công đoạn, từ vận chuyển trên bờ, đưa ra cầu cảng, thực hiện load-out xuống sà lan, vận chuyển đường biển đến lắp đặt ngoài khơi. Mỗi công đoạn đều có những yêu cầu kỹ thuật riêng, đặc biệt các hạng mục ngoài biển luôn phức tạp hơn rất nhiều so với trên bờ.

Cuối cùng là hệ thống giám sát nhiều cấp. Chúng tôi làm việc dưới sự giám sát của chủ đầu tư, đơn vị bảo hiểm, tư vấn kỹ thuật và Marine Warranty Surveyor (MWS). Trước khi triển khai, toàn bộ phương án đều phải được các bên liên quan xem xét, thẩm định và phê duyệt.

Phỏng vấn viên: Theo anh, đâu là những thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp logistics trong lĩnh vực này phải đối mặt?

Anh Phạm Văn Dương: Theo tôi, yếu tố kỹ thuật là nền tảng quyết định thành công của toàn bộ dự án. Mọi công việc, từ lập kế hoạch đến tổ chức triển khai, đều phải được xây dựng trên cơ sở kỹ thuật và tính khả thi trong điều kiện thực tế.

Trước hết là xây dựng phương án vận chuyển. Một phương án chỉ thực sự có giá trị khi được hình thành từ quá trình khảo sát hiện trường, đánh giá đầy đủ điều kiện hạ tầng, nguồn lực, phương tiện, thiết bị và nhân sự. Chúng tôi không xây dựng phương án dựa trên giả định, mà luôn xuất phát từ điều kiện triển khai thực tế.

Tiếp theo là nắm bắt chính xác thông số kỹ thuật của kiện hàng, đặc biệt là vị trí trọng tâm (X, Y, Z). Đây là cơ sở để lựa chọn phương án nâng hạ, vận chuyển và bảo đảm trạng thái ổn định của toàn bộ hệ thống trong suốt quá trình triển khai.

Sau khi hoàn thiện phương án, thách thức tiếp theo là chuyển các tính toán kỹ thuật thành vận hành thực tế. Điều đó đòi hỏi đội ngũ triển khai phải có kinh nghiệm, hệ thống thiết bị đáp ứng các tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), đồng thời quy trình triển khai được phối hợp đồng bộ giữa các bên tham gia dự án và đội ngũ kỹ sư đủ kinh nghiệm để xử lý các tình huống phát sinh ngoài hiện trường.

Cuối cùng là năng lực của đội ngũ. Dù phương án kỹ thuật được xây dựng tốt đến đâu, yếu tố quyết định vẫn là những người trực tiếp triển khai. Với các dự án vận chuyển dầu khí và hàng siêu trường, siêu trọng có yêu cầu kỹ thuật cao, chúng tôi luôn bố trí đội ngũ giàu kinh nghiệm. Năng lực đó được tích lũy qua nhiều năm, từ những dự án quy mô nhỏ đến các cấu kiện có tải trọng hàng nghìn tấn. Chính quá trình tích lũy đó tạo nên nền tảng để VIETRANSTIMEX đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của các dự án quy mô lớn.

Những Giải Pháp Kỹ Thuật Giúp VIETRANSTIMEX Làm Chủ Các Dự Án Dầu Khí

Phỏng vấn viên: Anh có thể chia sẻ một số dự án tiêu biểu cho thấy cách VIETRANSTIMEX giải quyết những bài toán kỹ thuật trong thực tế?

Anh Phạm Văn Dương: Một trong những ví dụ tiêu biểu là các dự án dầu khí Sư Tử Đen và Tê Giác Trắng. Trước đây, việc vận chuyển các cấu kiện siêu trường, siêu trọng trong ngành dầu khí gần như do các nhà thầu nước ngoài đảm nhiệm. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, chúng tôi nhận thấy phương pháp vận hành truyền thống bằng hệ thống đầu kéo SPT bộc lộ nhiều hạn chế khi xử lý các cấu kiện có tải trọng rất lớn.

Từ thực tế đó, đội ngũ kỹ sư VIETRANSTIMEX đã nghiên cứu phương án kết hợp công nghệ của rơ-moóc tự hành SPMT với hệ thống SPT hiện hữu nhằm tạo ra một giải pháp vận hành tối ưu do chính kỹ sư Việt Nam làm chủ. Chúng tôi phối hợp trực tiếp với nhà sản xuất thiết bị để tích hợp hệ thống cảm biến và bộ điều khiển mới, đồng bộ hai thế hệ thiết bị chỉ trong khoảng hai tháng.

Ban đầu, giải pháp này nhận được không ít sự hoài nghi từ phía khách hàng và các đơn vị bảo hiểm quốc tế. Tuy nhiên, sau quá trình thử nghiệm thành công và chứng minh tính ổn định trong vận hành, toàn bộ phương án đã được chấp thuận.

Đây là nền tảng để VIETRANSTIMEX tự chủ vận chuyển thành công các cấu kiện dầu khí có tải trọng 1.800 tấn và sau đó là 2.800 tấn tại dự án Tê Giác Trắng, từng bước khẳng định năng lực triển khai các dự án dầu khí quy mô lớn bằng chính đội ngũ kỹ sư và giải pháp kỹ thuật của Việt Nam.

Phỏng vấn viên: Ngoài các dự án dầu khí ngoài khơi, VIETRANSTIMEX còn từng thực hiện nhiều dự án có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt. Anh có thể chia sẻ thêm một số dự án tiêu biểu?

Anh Phạm Văn Dương: Một dự án để lại nhiều dấu ấn đối với chúng tôi là Lọc hóa dầu Long Sơn. Thách thức của dự án không nằm ở tải trọng, mà ở đặc điểm hình học của cấu kiện.

Cấu kiện có chiều cao 56,5 m, dài 19 m, trong khi phần chân đế chỉ rộng 12 m. Đặc biệt, trọng tâm của kiện hàng nằm ở độ cao khoảng 40 m, khiến yêu cầu kiểm soát cân bằng trong suốt quá trình vận chuyển trở nên đặc biệt khắt khe.

Có thể hình dung như một người đứng trên một bề mặt rất hẹp; chỉ cần trọng tâm dịch chuyển một khoảng rất nhỏ cũng có thể làm mất cân bằng. Với cấu kiện này cũng vậy, sai số chỉ từ 1–2 cm tại phần chân đế có thể khiến đỉnh cấu kiện lệch tới hàng mét, làm thay đổi toàn bộ trạng thái ổn định của hệ thống.

Để giải quyết bài toán đó, đội ngũ kỹ sư VIETRANSTIMEX đã thiết kế một phương án kỹ thuật riêng cho dự án, kết hợp hệ thống rơ-moóc tự hành SPMT với kết cấu dầm chịu lực được tính toán chuyên biệt nhằm bảo đảm tải trọng luôn được phân bổ đồng đều trong suốt quá trình vận chuyển.

Toàn bộ quá trình đưa cấu kiện từ sà lan lên bờ và vận chuyển hơn 2 km vào vị trí lắp đặt đều được theo dõi liên tục để kiểm soát độ cân bằng. Ngay cả khi sà lan di chuyển trên biển, khu vực xung quanh cũng được kiểm soát nhằm hạn chế tối đa tác động của sóng và các yếu tố ngoại lực có thể ảnh hưởng đến trạng thái ổn định của cấu kiện.

Dự án không chỉ minh chứng cho năng lực xử lý những bài toán kỹ thuật có yêu cầu đặc biệt cao, mà còn cho thấy khả năng thiết kế giải pháp phù hợp với từng đặc tính riêng của mỗi cấu kiện, thay vì áp dụng một phương án chung cho mọi dự án.

Kinh Nghiệm Xử Lý Rủi Ro Trong Các Dự Án Ngoài Khơi

Phỏng vấn viên: Những phương án kỹ thuật trên lý thuyết là để kiểm soát rủi ro về mức bằng không. Tuy nhiên, thực tế vận hành luôn tiềm ẩn những biến số bất ngờ ngoài dự kiến. Trong hành trình 50 năm qua, VIETRANSTIMEX đã ứng phó các tình huống phát sinh ngoài mong muốn tại hiện trường như thế nào?

Anh Phạm Văn Dương: Đúng vậy. Trong vận tải siêu trường, siêu trọng, mọi phương án đều được tính toán rất kỹ trước khi triển khai. Tuy nhiên, hiện trường luôn tồn tại những yếu tố không thể mô phỏng hoàn toàn, đặc biệt là thời tiết, điều kiện thủy văn hay các sự cố kỹ thuật bất ngờ.

Điều tạo nên khác biệt không chỉ là khả năng dự báo rủi ro, mà còn là việc chuẩn bị sẵn các phương án ứng phó và bản lĩnh của đội ngũ khi phải đưa ra quyết định trong thời gian rất ngắn. Tôi xin chia sẻ hai tình huống mà đến nay chúng tôi vẫn xem là những bài học rất lớn.

Xem thêm: Vận Chuyển Hàng Cấu Kiện Lớn: Khi Người Việt Chinh Phục Những Cột Mốc “Nghìn Tấn”

5 Phút Giữa Giông Lốc: Giải Cứu Kiện Hàng 850 Tấn

Anh Phạm Văn Dương: Năm 2019, VIETRANSTIMEX thực hiện load-out một cấu kiện siêu trường, siêu trọng nặng khoảng 850 tấn, cao 56 m, dài 90 m và rộng 31 m. Đây là loại hàng nằm trong năng lực triển khai của chúng tôi, nhưng điều thử thách nhất lại đến sau khi công việc tưởng như đã hoàn tất.

Ngay sau khi kiện hàng được đưa lên sà lan an toàn, một cơn giông lớn bất ngờ xuất hiện. Gió mạnh khiến một dây neo chính của sà lan bị đứt, làm phát sinh nguy cơ sà lan xoay và mất ổn định.

Trước khi triển khai dự án, chúng tôi đã theo dõi chặt chẽ dự báo khí tượng thủy văn, đồng thời sử dụng các phần mềm chuyên dụng theo tiêu chuẩn IMO như OPTIMO để tính toán neo đậu (mooring) và MOSES để tính toán trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, cũng như mọi mô hình kỹ thuật khác, các phần mềm chỉ có thể mô phỏng trên cơ sở dữ liệu dự báo; chúng không thể dự đoán chính xác thời điểm một cơn giông bất ngờ xuất hiện.

Phỏng vấn viên: Khi đó mức độ rủi ro lớn đến đâu, thưa anh?

Anh Phạm Văn Dương: Khi đứt dây neo, sà lan sẽ bị xoay liên tục dưới tác động của gió, dẫn đến nguy cơ toàn bộ kiện hàng bị cuốn trôi hoặc lật úp xuống biển. Với giá trị của cấu kiện và quy mô dự án, thiệt hại khi đó có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng.

May mắn là trong phương án đã được phê duyệt, chúng tôi chủ động bố trí sẵn tàu kéo và tàu hỗ trợ tại hiện trường như một hạng mục dự phòng. Vì vậy, ngay khi sự cố xảy ra, đội ngũ lập tức triển khai phương án ứng cứu.

Chỉ trong khoảng 5 phút, dây tời dự phòng được thay thế và sà lan được đưa trở lại trạng thái ổn định.

Theo tôi, điều đáng nói không phải là chúng tôi xử lý sự cố trong 5 phút, mà là nhiều phương án dự phòng đã được tính toán kỹ lưỡng và chuẩn bị từ trước. Nếu không có sự chuẩn bị đó, sẽ không có bất kỳ “5 phút” nào để cứu dự án.

Quyết Định Tại Cảng Vietsovpetro – Cứu Nguy Khối Topside 2.000 Tấn

Anh Phạm Văn Dương: Một tình huống khác diễn ra vào năm 2011 tại cảng Vietsovpetro, khi chúng tôi vận chuyển một khối Topside nặng gần 2.000 tấn. Đặc thù thủy triều khu vực miền Nam có biên độ lên xuống rất lớn, dao động từ 3,5 đến 4 mét trong một khung chiều. Toàn bộ phạm vi thời gian thuận lợi để di chuyển kiện hàng chỉ vỏn vẹn trong 4 tiếng (trong đó 2 tiếng thực hiện và 2 tiếng dự phòng rủi ro). Đúng lúc trailers đang chịu tải trọng 2.000 tấn ở vị trí nhạy cảm nhất, với một phần còn trên cầu cảng và phần còn lại đã nằm trên sà lan, cơn mưa lớn khiến hệ thống điện từ của thiết bị gặp sự cố và toàn bộ hệ thống dừng hoạt động.

Phỏng vấn viên: Lúc đó đội ngũ đã xử lý như thế nào?

Anh Phạm Văn Dương: Trong giây phút sinh tử đó, đội ngũ VIETRANSTIMEX vẫn giữ được sự bình tĩnh tuyệt đối. Đầu tiên, đội ngũ lập tức triển khai đầy đủ các bước trong quy trình ứng phó đã được xây dựng trước. Tuy nhiên, toàn bộ các phương án khôi phục hệ thống đều không mang lại kết quả. Áp lực ngày một đè nặng.

Lúc này, chúng tôi đã buộc phải đưa ra một quyết định táo bạo: Chuyển toàn bộ công nghệ hiện đại về chế độ vận hành thủ công bằng cách tháo trực tiếp giắc cắm hệ thống điện từ và điều khiển bằng tay (manual override).

Đó là quyết định chỉ có thể đưa ra khi người vận hành hiểu rất rõ nguyên lý hoạt động của thiết bị. Nếu đánh giá sai, việc can thiệp thủ công có thể tạo ra những rủi ro lớn hơn chính sự cố ban đầu.

Cuối cùng, kiện hàng tiếp tục được di chuyển an toàn đến vị trí yêu cầu. Đối với chúng tôi, đây không chỉ còn là câu chuyện về một quyết định mạo hiểm, mà là minh chứng cho việc kinh nghiệm thực tiễn luôn phải đi cùng nền tảng kỹ thuật và quy trình quản trị rủi ro.

Đón Đầu Xu Hướng Chuyển Dịch Năng Lượng Và Mở Rộng Năng Lực Triển Khai Dự Án

Phỏng vấn viên: Qua những chia sẻ của anh có thể thấy năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn là nền tảng giúp VIETRANSTIMEX triển khai thành công nhiều dự án lớn. Trong bối cảnh ngành năng lượng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ, công ty đã có những định hướng gì để chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo?

Anh Phạm Văn Dương: Trong lĩnh vực vận tải siêu trường, siêu trọng, công nghệ và yêu cầu kỹ thuật luôn thay đổi. Vì vậy, việc đầu tư cho con người và công nghệ là yêu cầu mang tính liên tục.

Chúng tôi thường nói với đội ngũ rằng, một phương án kỹ thuật chỉ được phê duyệt khi mọi rủi ro có thể nhận diện đều đã được phân tích và kiểm soát. Muốn làm được điều đó, kỹ sư phải liên tục cập nhật kiến thức, làm chủ các công nghệ, phần mềm và thiết bị mới, đồng thời tích lũy thêm kinh nghiệm qua từng dự án thực tế.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch năng lượng cũng đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành. Việc phát triển các dự án điện gió ngoài khơi đòi hỏi nhiều công đoạn vận chuyển, load-out và lắp đặt có yêu cầu kỹ thuật tương đồng với các dự án dầu khí hiện nay. Những kinh nghiệm được tích lũy trong lĩnh vực dầu khí vì vậy có thể tiếp tục được phát huy ở các dự án năng lượng tái tạo.

Đối với VIETRANSTIMEX, đây là cơ hội để tiếp tục mở rộng năng lực triển khai. Chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư vào hệ thống thiết bị chuyên dụng, nâng cao năng lực đội ngũ và cập nhật các công nghệ mới nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các dự án năng lượng trong nước và khu vực.

Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án dầu khí, hóa dầu và năng lượng quy mô lớn, cùng vị trí Top 50 doanh nghiệp vận tải siêu trường, siêu trọng lớn nhất thế giới theo bảng xếp hạng IC Transport 2025, chúng tôi kỳ vọng sẽ tiếp tục đồng hành cùng các dự án năng lượng trọng điểm của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Phỏng vấn viên: Xin cảm ơn anh Dương về những chia sẻ rất cụ thể và thực tế. Chúc anh cùng đội ngũ VIETRANSTIMEX tiếp tục gặt hái nhiều thành công và đóng góp vào việc triển khai các dự án hạ tầng, dầu khí và năng lượng quy mô lớn của Việt Nam.

————-

Thực hiện và biên tập bởi SOTRANS Group

(SOTRANS Group News)